HBO’nun 25 Aralık 2026’daki Harry Potter dizisi, ABD’de 25 yıl önce ‘Sorcerer’s Stone’ olarak bilinen ilk hikayeye orijinal adını geri verdi. Bu değişiklik, 1998 den beri süren küçük ama inatçı bir yayıncılık tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Türkiye’de de bu tartışmanın karşılığı var: Kitabın ilk Türkçesi 1999’dan 2001’e kadar ‘Büyülü Taş’ adını taşıyordu. 1997’de İngiltere’de Bloomsbury tarafından yayınlanan kitap ‘Philosopher’s Stone’ adını taşıyordu. ABD’de kitabın başındaki editör Arthur A. Levine, ‘Philosopher’ kelimesini fazla eski ve kapalı buldu.
Levine, Amerikalı okura sihri daha açık biçimde anlatan bir başlık aradı. Sonunda ‘Sorcerer’s Stone’ önerisini getiren yazarın kendisi oldu. 1999’daki bir röportajda Levine, İngiliz başlığının kitabın konusu hakkında yanıltıcı bir izlenim verdiğini düşünüyordu. Yeni adı ise Rowling önerdi. İki yıl sonra tonu değişti. 2001’de BBC’nin Red Nose Day sohbetinde bu değişikliğin kendisini rahatsız ettiğini söyledi. ABD’deki ilk baskı, İngiliz baskısından bir yılı aşkın süre sonra raflara çıktı. O sırada kitap merak eden pek çok okur İngiliz baskısını internetten çoktan sipariş etmişti.
İki baskı arasındaki fark hikayede değil, dilde. Olay örgüsü aynı kalırken ABD’de İngiliz İngilizcesine özgü pek çok kelime Amerikan karşılıklarıyla değiştirildi. Bayan Weasley’nin Noel’de Harry’ye ördüğü ‘jumper’ ABD’de ‘sweater’ oldu. Dumbledore’un sevdiği ‘sherbet lemon’ şekerleri ‘lemon drop’ adını aldı. Quaffle’ın büyüklüğünü anlatan futbol topu benzetmesi ‘soccer ball’, Peron 9 üç çeyrekte itilen ‘trolley’ ise ‘cart’ oldu. Film de bu ayrımın dışında kalamadı. 2001’de vizyona giren ilk filmde taşın adının geçtiği sahneler iki kez çekildi: bir kez ‘Philosopher’s’s Stone’, bir kez ‘Sorcerer’s Stone’ denerek. Film ABD’de de kitap gibi ‘Sorcerer’s Stone’ adıyla gösterildi. Türkiye’de ilk baskı 1999’dan 2001’e kadar ‘Büyülü Taş’ adını taşıyordu. 2001’de Yapı Kredi Yayınları kitabı Ülkü Tamer çevirisiyle ve ‘Felsefe Taşı’ adıyla yeniden yayımladı. Serinin yedi kitabı da bu yayınevinden çıktı ve ‘Felsefe Taşı’ Türkçede kalıcı ad oldu. Başlığında bulunan ‘Philosopher’ kelimesinin neden tartışıldığını anlamak için taşın kendi geçmişine bakmak gerekiyor.