Longyearbyen, Norveç'te iklim değişikliğinin içme suyu kaynaklarını ciddi şekilde etkilediği bir örnektir. Kasaba, Kuzey Kutbu'nda yer alan ve küresel ortalamanın 5 ila 7 katı hızla ısınan bir bölge. Artan sıcaklıklar, donmuş toprağın çözülmesine neden oluyor. Bu süreçte açığa çıkan kayaçlardan sızan metaller, kasabanın temel içme suyu kaynağı olan Isdammen Gölü'ne karışıyor. Bilim insanları, su kirliliğinin arkasında permafrost çözülmesi ve bölgenin jeolojik yapısı yer alıyor. Svalbard Üniversite Merkezi'nde Arktik jeolojisi uzmanı Marjolaine Verret, donmuş toprağın çözülmesiyle pirit minerali içeren kayaçların suyla temas ettiğini belirtiyor. Pirit, su ve oksijenle temas ettiğinde oksitlenerek asit oluşturuyor.
Bu asit, kayaçlardaki ağır metallerin su kaynaklarına karışmasına neden oluyor. Kasabadaki temel sorun, manganez kirliliği. Eylül 2025'te su kaynaklarındaki manganez seviyesinin Norveç Halk Sağlığı Enstitüsünün litre başına 50 mikrogramlık tavsiye edilen sınırının 25 katına çıktığı tespit edildi. Manganeze uzun süre maruz kalmak, özellikle çocuklarda nörolojik sorunlara yol açabilir. Belediye, 2 bin 600 kişi için acil önlemler aldı. Yerel bir fabrikanın filtrelediği temiz su, bir süpermarkette kurulan merkezi tank aracılığıyla ücretsiz dağıtıldı. Su kirliliğinin nedenlerini araştırmak üzere inceleme başlatıldı. Manganez seviyeleri düşerse de, bu yılın başlarında yapılan ölçümlerde sülfat ve nikel seviyelerinin da tavsiye edilen sınırları aştığı belirlendi.
Musluk suyunun içilmesine yönelik yasak devam ediyor. Longyearbyen Belediye Başkanı Terje Aunevik, su kalitesinin iyileştirilmesi için tamamen yeni bir su şebekesine ihtiyaç duyulabileceğini ifade etti. Değerlendirilen seçenekler arasında Isdammen Gölü'ne bir filtreleme sistemi kurulması ve yedek kaynak olarak tuzdan arındırma tesisi inşa edilmesi yer alıyor. Ancak her iki seçeneğin de son derece maliyetli olacağı belirtiliyor. Svalbard'da sıcaklıkların sık sık sıfırın altına düşmesi, altyapı çalışmalarını zorlaştırıyor. Aunevik, Norveç'te insanların musluk suyunu içebilmeyi her zaman doğal karşıladığını, ancak artık suyu dışarıdan temin edip taşımak zorunda kalmanın zorlayıcı olduğunu söyledi. Belediye başkanı, diğer küçük yerleşimlerin de benzer sorunlara karşı şimdiden önlem alması gerektiğini belirtti. Verret ve diğer bilim insanları, Longyearbyen'de yaşananların Kuzey Kutbu'ndaki diğer yerleşimlerde de görülebilecek sorunların habercisi olabileceğini belirtiyor. Pirit ve ağır metal bakımından zengin kayaçların yanı sıra donmuş topraklar, Arktik bölgesinin başka kesimlerinde de bulunuyor. Verret'e göre bu durum, iklim değişikliğinin tatlı su kaynaklarını nasıl etkileyebileceğini gösteren ilk örneklerden biri olabilir. Kuzey Kanada ve Alaska da benzer risklerle karşı karşıya kalabilir. Bilim insanları, donmuş toprakların çözülmesinin yalnızca çevresel değişimlere değil, insanların temel içme suyu kaynaklarının kirlenmesine de yol açabileceği konusunda uyarıyor.
