İsrail’de hükümet kurma süreci, seçmen başbakanı doğrudan belirlemeyen parlamenter sisteminde karmaşık bir dengede. Partilere verilen oylar milletvekili dağılımını, bu da hükümet ihtimallerini şekillendiriyor. Bu nedenle seçim gecesinin siyasi üstünlüğü, hükümet kurma kapasitesiyle aynı anlama gelmiyor. Koalisyon ortaklarının siyasi sınırları, matematiksel olarak mümkün görünen ittifakları fiilen imkânsız hale getirebiliyor. Netanyahu’nun önündeki engel, yedi sandalyelik açık olmasının yanı sıra, bu açığı kapatabilecek siyasi ortakların bulunup bulunamaması. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, hükümet kurma sürecinde kritik bir konuma geçiyor. Kesin sonuçlar ardından partilerin tavsiyelerini dinleyecek olan Herzog, en yüksek güvenoyu alan milletvekilini hükümet kurmakla görevlendiriyor. Bu isim, en fazla oyu alan partinin lideri olmak zorunda değil. 2009 yılında Kadima, Likud’dan fazla sandalye kazanmasına rağmen Peres’in kararı Netanyahu’ya verildi. Bu mekanizmanın siyasi sonuçlarını gösteren önemli bir örnek. Herzog’un tercih, kişisel takdir değil, partilerin destek beyanlarına ve koalisyon olasılıklarına dayanmak zorunda. Netanyahu’nun sayısal olarak önde bulunan ancak çoğunluğu yakalayamayan bloku, değişim iddiası taşıyan muhalefetle karşı karşıya. Cumhurbaşkanının tarafsızlık yükümlülüğü, güç dengelerinde görevlendirme kararını hassas hale getiriyor. Arap partilerinin, koalisyon görüşmelerinin merkezine yerleşmesi, seçimin en dikkat çekici sonucu.
Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un etrafında şekillenebilecek merkez sağ muhalefet, bu partilerin desteği olmadan çoğunluğu sağlamada ciddi güçlükle karşılaşabilir. Ancak muhalefet bileşenleri arasında Arap partileriyle hükümet ortaklığına ilişkin ortak bir tutum yok. Netanyahu ise Arap partilerinin kendi koalisyonunda yer alması seçeneğini dışlıyor. Ortak Arap Listesi liderinin “gerçek bir Yahudi-Arap ortaklığı” çağrısı, pazarlıkların yalnızca sandalye paylaşımıyla sınırlı kalmayacağını ortaya koyuyor. Arap partilerinin desteği, bir hükümetin kurulmasını sağlayabilecek ağırlığa sahip olsa da, bu desteğin kabine ortaklığına mı, dışarıdan güvenoyuna mı yoksa belirli konularda iş birliğine mi dönüşeceği belirsiz. Böylece uzun süredir siyasi tartışmaların dışına itilmeye çalışılan Arap temsilinin rolü, yeni hükümetin kaderini belirleyebilecek bir düzeye yükseliyor.
Siyasi krizin daha derin arka planı, Netanyahu hükümetinin aşırı sağcı ortakları, yerleşimci şiddeti, tutuklulara yönelik kötü muamele iddiaları, Gazze savaşı ve müttefiklerle yaşanan gerilimler üzerinden yoğun eleştirilerle karşılaştı. Herzog da toplumdaki sertleşmeye ilişkin uyarılarda bulunmuştu. Öte yandan yolsuzluk davaları süren Netanyahu’nun affedilmesi için ABD Başkanı Trump’ın yaptığı çağrıya Herzog’un karşılık vermemesi, cumhurbaşkanlığı makamının üzerindeki siyasi baskının başka bir boyutunu gösteriyor. Şimdi belirleyici olan, ilk sırayı kimin aldığı değil, 61 milletvekilini aynı hükümet formülünde kimin buluşturabileceği; bunun başarılamaması halinde ise İsrail’in yeni bir siyasi kilitlenmeyle karşı karşıya kalması.
